Thế giới cho đến ngày hôm qua

Thế giới cho đến ngày hôm qua là một trong những cuốn sách mang tính cá nhân nhất của Jared Diamond. Ông quay lại những xã hội truyền thống để đặt câu hỏi: Điều gì trong lối sống của con người suốt hàng triệu năm có thể giúp chúng ta hiểu và điều chỉnh đời sống hiện đại hôm nay. Thay vì xem xã hội hiện đại là đích đến hiển nhiên của tiến bộ, cuốn sách đối chiếu nó với các cộng đồng truyền thống – đặc biệt là ở New Guinea, nơi Diamond đã có nhiều thập niên làm việc thực địa.

Cuốn sách này có thể xem như phần tiếp nối xã hội–nhân học của Loài tinh tinh thứ ba, nơi Jared Diamond chuyển từ câu hỏi “con người đã tiến hóa như thế nào” sang “chúng ta đã sống như thế nào trong phần lớn lịch sử tiến hóa đó”.

Trong sách, Diamond lần lượt bàn về những vấn đề phổ quát của con người như nuôi dạy trẻ, chăm sóc người già, giải quyết xung đột, đối diện rủi ro, sức khỏe thể chất và quan hệ cộng đồng. Ông không lý tưởng hóa các xã hội truyền thống, ông chỉ ra rằng trong cách họ tổ chức đời sống có những giải pháp thực tế đã được “kiểm chứng” qua thời gian tiến hóa, đôi khi phù hợp với cơ thể và tâm lý con người hơn so với nhiều thiết chế hiện đại.

Với cách viết dung hòa giữa quan sát khoa học, trải nghiệm cá nhân và tư liệu lịch sử – nhân học, Thế giới cho đến ngày hôm qua nêu một cách nhìn khác về hiện tại: Hiện đại không đồng nghĩa với tối ưu, và quá khứ gần của loài người vẫn còn nhiều điều đáng suy ngẫm.