Chiến lược đại dương xanh

Chiến lược đại dương xanh là một trong số rất ít những cuốn sách chiến lược đã thực sự thay đổi cách giới kinh doanh nhìn về cạnh tranh. Thay vì chấp nhận cuộc chơi quen thuộc là đánh bại đối thủ trong một thị trường chật chội, W. Chan Kim và Renée Mauborgne đặt ra một câu hỏi căn bản hơn: Liệu có thể tạo ra một không gian thị trường mới, nơi cạnh tranh trở nên không còn ý nghĩa? Từ câu hỏi đó, khái niệm “đại dương xanh” ra đời và nhanh chóng trở thành một trong những tư duy chiến lược có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong nhiều thập kỷ qua.

Đối lập của “đại dương đỏ” – nơi các doanh nghiệp giẫm đạp lên nhau để giành thị phần – là “đại dương xanh” – những không gian thị trường chưa được khai phá, nơi giá trị cho khách hàng và lợi nhuận cho doanh nghiệp có thể cùng tăng lên. Dựa trên nghiên cứu hơn 150 bước đi chiến lược trải dài hơn một thế kỷ, các tác giả cho thấy những đột phá lớn không đến từ việc làm tốt hơn đối thủ, mà từ việc tái định nghĩa ranh giới của ngành, kết hợp lại các yếu tố giá trị vốn bị xem là mâu thuẫn.

Khác với nhiều sách chiến lược thiên về lý thuyết trừu tượng, Chiến lược đại dương xanh cung cấp một bộ công cụ khá cụ thể: Khung 4 hành động (loại bỏ – giảm bớt – gia tăng – tạo mới), đường cong giá trị, bản đồ chiến lược… Những công cụ này giúp doanh nghiệp nhìn lại chính mình và ngành nghề của mình một cách có hệ thống, từ đó phát hiện ra những cơ hội bị bỏ quên. Đây cũng là lý do cuốn sách được sử dụng rộng rãi không chỉ trong doanh nghiệp tư nhân, mà cả trong khu vực công, giáo dục và các tổ chức phi lợi nhuận.

Ấn bản mở rộng năm 2015 bổ sung thêm một chiều sâu quan trọng: Làm thế nào để duy trì và làm mới đại dương xanh theo thời gian, cũng như những “cái bẫy đại dương đỏ” khiến tổ chức dần quay lại cạnh tranh khốc liệt mà không nhận ra. Các chương mới và các ca nghiên cứu được cập nhật cho thấy tư duy này không phải là một công thức nhất thời, mà là một quá trình liên tục đòi hỏi sự căn chỉnh giữa chiến lược, tổ chức và văn hóa thực thi.

Chiến lược đại dương xanh khiến người đọc phải từ bỏ ám ảnh về đối thủ để quay lại câu hỏi quan trọng hơn: Giá trị mới cho khách hàng đến từ đâu. Trong bối cảnh thị trường ngày càng bão hòa và sao chép nhanh, đó vẫn là một câu hỏi mang tính sống còn.