Một lý thuyết về tự do

Một lý thuyết về tự do là tác phẩm chính trị triết học quan trọng của John Stuart Mill, bàn về giới hạn chính đáng của quyền lực xã hội và nhà nước đối với cá nhân.

Luận điểm trung tâm của cuốn sách là nguyên tắc gây hại (harm principle): Quyền lực chỉ nên được sử dụng đối với một cá nhân khi hành động của người đó gây tổn hại trực tiếp đến người khác. Những lựa chọn liên quan đến lối sống, tư tưởng, niềm tin hay hành vi cá nhân, nếu không gây hại, phải được tôn trọng, ngay cả khi chúng bị xem là sai lầm hoặc không được số đông chấp nhận.

Mill dành nhiều dung lượng để bảo vệ tự do tư tưởng và tự do ngôn luận. Ông lập luận rằng việc dập tắt một ý kiến không chỉ xâm phạm quyền cá nhân, mà còn làm xã hội mất đi cơ hội kiểm chứng chân lý. Ngay cả ý kiến sai cũng có giá trị, vì nó buộc các quan điểm đúng phải được bảo vệ bằng lý lẽ thay vì thói quen hay quyền lực.

Một lý thuyết về tự do không cổ vũ chủ nghĩa vị kỷ tuyệt đối. Mill nhấn mạnh trách nhiệm xã hội, giáo dục và sự trưởng thành đạo đức của cá nhân trong một cộng đồng tự do. Tự do, theo ông, không phải là buông thả, mà là điều kiện cần để con người phát triển năng lực và nhân cách một cách trọn vẹn.