Bốn tiểu luận về tự do

Bốn tiểu luận về tự do là tác phẩm quan trọng nhất của Isaiah Berlin, tập hợp các bài tiểu luận nền tảng về tự do trong tư tưởng chính trị hiện đại.

Trọng tâm của cuốn sách nằm ở phân biệt nổi tiếng giữa tự do âm tính (negative liberty) và tự do dương tính (positive liberty). Berlin cho rằng tự do âm tính liên quan đến phạm vi mà cá nhân không bị can thiệp bởi người khác hay nhà nước, trong khi tự do dương tính gắn với khát vọng làm chủ bản thân, sống theo lý trí hay ý chí thật sự. Sự nhầm lẫn giữa hai khái niệm này, theo Berlin, đã dẫn đến nhiều hình thức cưỡng ép nhân danh tự do trong lịch sử.

Thông qua việc phân tích các trào lưu tư tưởng và nhân vật từ thế kỷ 18 và 19, Berlin cảnh báo về nguy cơ của những học thuyết coi tự do là một mục tiêu duy nhất, tuyệt đối. Ông lập luận rằng các giá trị nhân sinh là đa nguyên và thường xung đột với nhau; không tồn tại một mô hình xã hội hay đạo đức có thể dung hòa hoàn hảo mọi giá trị. Vì vậy, tự do cần được bảo vệ như một không gian mở, chấp nhận bất toàn và khác biệt.

Bốn tiểu luận về tự do cung cấp khung tư duy để hiểu vì sao các xã hội tự do phải chấp nhận giới hạn, thỏa hiệp và sự căng thẳng giữa các giá trị.