Bàn về Quốc hội và những thách thức của khái niệm

Cuốn sách tiếp cận Quốc hội không như một thiết chế đã hoàn tất về mặt khái niệm, mà là thực thể đang vận hành trong những căng thẳng chưa được giải quyết dứt điểm. Tác giả đặt ra câu hỏi khó: Khi bối cảnh chính trị – xã hội thay đổi, khái niệm Quốc hội truyền thống đang gặp những giới hạn nào trong thực tế?

Tác giả tách bạch Quốc hội với hình ảnh cơ quan quyền lực tối cao mang tính hình thức. Quốc hội được phân tích qua các chức năng cốt lõi (lập pháp, giám sát, đại diện) nhưng luôn đặt trong tương quan với các thiết chế khác của nhà nước và với thực tiễn phân bổ quyền lực. Nhiều vấn đề được đặt ra không phải dưới dạng thiếu hay đủ quyền, mà là quyền đó được thực thi đến đâu, trong điều kiện nào, và với logic gì.

Sách dành nhiều dung lượng cho những căng thẳng khái niệm: Giữa đại diện và chuyên nghiệp, giữa ý chí cử tri và năng lực lập pháp, giữa giám sát chính trị và tính hiệu quả của bộ máy hành pháp. Các phân tích này cho thấy Quốc hội không chỉ đối mặt với thách thức kỹ thuật hay pháp lý, mà với những mâu thuẫn cấu trúc vốn có của mô hình nghị viện hiện đại, đặc biệt trong các nhà nước đang chuyển đổi.

Tác giả sử dụng khái niệm như một công cụ phân tích, chứ không phải khẩu hiệu. Quốc hội được nhìn như một thiết kế thể chế có lịch sử, chịu ảnh hưởng của văn hóa chính trị, trình độ phát triển và cách xã hội hiểu về đại diện và quyền lực. Điều này khiến cuốn sách mang tính gợi mở nhiều hơn là kết luận, buộc người đọc phải suy nghĩ về những giả định tưởng như hiển nhiên khi nói về cơ quan lập pháp.