Đi tìm lẽ sống

Đi tìm lẽ sống kết hợp giữa hồi ức cá nhân và tư duy tâm lý học, được viết từ trải nghiệm của Viktor E. Frankl trong các trại tập trung của Đức Quốc xã. Cuốn sách không chỉ ghi lại những điều kiện sống cực hạn, mà còn dùng chính bối cảnh đó để đặt vấn đề về điều gì giúp con người tiếp tục sống khi mọi thứ quen thuộc đều bị tước bỏ.

Lập luận trung tâm của Frankl xoay quanh khái niệm ý nghĩa như một động lực căn bản của con người. Trái với quan điểm cho rằng con người chủ yếu bị chi phối bởi khoái cảm hay quyền lực, Frankl cho rằng khả năng tìm ra một ý nghĩa – dù mong manh – có thể quyết định cách con người chịu đựng và phản ứng trước nghịch cảnh. Từ đây, ông phát triển nền tảng của liệu pháp ý nghĩa (logotherapy), coi việc định hướng ý nghĩa là yếu tố then chốt trong sức khoẻ tinh thần.

Cuốn sách cũng cho thấy ranh giới giữa hoàn cảnh khách quan và tự do nội tâm. Frankl không phủ nhận mức độ tàn bạo của môi trường mà ông trải qua, nhưng nhấn mạnh rằng phản ứng tinh thần trước hoàn cảnh vẫn là một không gian lựa chọn. Cách tiếp cận này đặt Đi tìm lẽ sống ở giao điểm giữa tâm lý học, kinh nghiệm sống và suy tư về con người trong thế kỷ XX.

Cuốn sách cung cấp một khung nhìn về sức bền tinh thần trong điều kiện khắc nghiệt, đồng thời giới thiệu một hướng tiếp cận trị liệu có ảnh hưởng lâu dài trong tâm lý học. Tuy nhiên, đây không phải là một công trình nghiên cứu thực nghiệm chặt chẽ, và những lập luận của Frankl mang đậm dấu ấn cá nhân cũng như bối cảnh lịch sử đặc thù.