Định mệnh chiến tranh

Định mệnh chiến tranh là một trong những cuốn sách quan trọng nhất giúp giải thích cách thế giới suy nghĩ về quan hệ Mỹ – Trung trong thế kỷ XXI. Graham Allison dựa trên khái niệm nổi tiếng của sử gia Hy Lạp cổ đại Thucydides để chỉ ra một quy luật lặp đi lặp lại trong lịch sử: Khi một cường quốc đang trỗi dậy thách thức vị thế của cường quốc thống trị, nguy cơ chiến tranh tăng vọt, ngay cả khi không bên nào thực sự mong muốn xung đột.

Cuốn sách không dừng lại ở việc cảnh báo. Allison khảo sát 16 trường hợp tương tự trong 500 năm qua, từ Athens – Sparta đến Đức – Anh, để cho thấy chiến tranh không phải là kết cục tất yếu, nhưng là khả năng thống kê đáng báo động. Bằng cách đặt Trung Quốc và Hoa Kỳ vào dòng chảy lịch sử dài hạn, tác giả giúp người đọc hiểu rằng căng thẳng hiện nay không chỉ xuất phát từ lãnh đạo, ý thức hệ hay sự cố nhất thời, mà từ cấu trúc quyền lực toàn cầu đang dịch chuyển.

Định mệnh chiến tranh kết hợp giữa phân tích học thuật và kịch bản thực tế: Chiến tranh thương mại, tấn công mạng, xung đột khu vực hay một va chạm ngoài ý muốn trên biển đều có thể trở thành chất xúc tác cho leo thang quân sự. Tuy vậy, Allison cũng dành một phần quan trọng để phân tích những trường hợp hiếm hoi mà các cường quốc đã tránh được chiến tranh, từ đó chỉ ra những lựa chọn chính sách khó khăn nhưng cần thiết nếu Mỹ và Trung Quốc muốn phá vỡ cái bẫy lịch sử này.

Không phải là một cuốn sách tiên tri hay kích động đối đầu, Định mệnh chiến tranh nên được đọc như một công cụ tư duy chiến lược. Nó giúp người đọc nhìn quan hệ Mỹ – Trung không chỉ qua các sự kiện nóng, mà như một bài toán cấu trúc dài hạn của trật tự thế giới đang thay đổi.