Những con đường tơ lụa

Những con đường tơ lụa là một nỗ lực viết lại lịch sử thế giới từ một trục nhìn khác: Không lấy châu Âu làm trung tâm, mà đặt Á-Âu, Trung Á, Trung Đông, Ấn Độ và Trung Quốc vào vị trí then chốt của lịch sử nhân loại.

Trong nhiều thế kỷ, lịch sử thường được kể như một câu chuyện tiến về phương Tây: từ Hy Lạp – La Mã, qua châu Âu, rồi sang châu Mỹ. Tác giả Peter Frankopan đã đảo ngược trục nhìn này. Ông cho rằng trong phần lớn lịch sử, trung tâm thực sự của thế giới nằm ở “vùng giữa” – nơi các tuyến giao thương, tôn giáo, ý tưởng và quyền lực giao cắt, mà biểu tượng quen thuộc nhất chính là các con đường tơ lụa.

Cuốn sách không xem con đường tơ lụa như một tuyến buôn bán đơn lẻ hay mang màu sắc lãng mạn, mà là một mạng lưới rộng lớn nối liền lục địa và đại dương. Trên những mạng lưới ấy, không chỉ hàng hóa lưu thông, mà còn có tôn giáo, tri thức, dịch bệnh, chiến tranh và cả sự sụp đổ của các đế chế. Đây cũng là nơi các tôn giáo lớn của thế giới hình thành, lan tỏa và va chạm với nhau.

Frankopan đưa người đọc đi qua nhiều thời kỳ: Thế giới cổ đại, sự trỗi dậy của Hồi giáo, đế chế Mông Cổ, thời cận đại và hiện đại. Ở mỗi giai đoạn, ông cho thấy cách các tuyến giao thương Á-Âu đã định hình kinh tế, chính trị và văn hóa toàn cầu, thường theo những cách mà lịch sử truyền thống ít nhấn mạnh.

Luận điểm xuyên suốt của sách là thế giới đang bước vào một chu kỳ quen thuộc, nơi trọng tâm quyền lực và thịnh vượng dần dịch chuyển về phương Đông. Những biến chuyển kinh tế, chính trị và chiến lược trong thế kỷ 21 – từ Trung Quốc, Trung Á đến Trung Đông – không phải là điều bất thường, mà là sự lặp lại của những mô hình từng tồn tại suốt hàng nghìn năm.