Sở hữu hay hiện hữu
Con người đang sống để tích lũy, hay đang thực sự sống?
Sở hữu hay hiện hữu đặt ra câu hỏi căn bản về cách con người hiện đại tổ chức đời sống của mình. Thay vì bàn về đạo đức hay triết lý trừu tượng, Fromm tiếp cận vấn đề từ tâm lý học xã hội: Con người đang sống theo cách tồn tại dựa trên sở hữu hay cách tồn tại dựa trên hiện hữu.
Cuốn sách phân biệt hai cách sống này một cách hệ thống. Sở hữu là khi giá trị bản thân được đo bằng những gì ta có: Tài sản, địa vị, tri thức tích lũy, quyền kiểm soát. Hiện hữu là khi con người sống thông qua trải nghiệm, quan hệ, sáng tạo, và khả năng tự do sử dụng năng lực nội tại của mình. Fromm cho rằng xã hội công nghiệp hiện đại đã đẩy con người lệch hẳn về phía sở hữu, khiến họ đánh mất cảm giác sống, yêu, và hiện diện thật sự.
Fromm không chỉ phê phán chủ nghĩa tiêu thụ, mà còn phân tích cách nó thâm nhập vào ngôn ngữ, giáo dục, lao động và cả đời sống tinh thần. Ông cho thấy ngay cả tri thức, tôn giáo hay tình yêu cũng có thể bị “vật hóa” thành thứ để chiếm hữu, thay vì được sống và thực hành. Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc có hay không có tài sản, mà ở việc con người định nghĩa chính mình bằng cái gì.
Sở hữu hay hiện hữu không kêu gọi quay lưng với thế giới hiện đại. Cuốn sách như một tấm gương phản chiếu, buộc người đọc tự quan sát cách mình đang sống, đang học, đang yêu và đang làm việc. Chính sự tỉnh táo đó là điểm khởi đầu cho thay đổi, nếu có.
Ngày cập nhật: 09/01/2026
Mục lục
Trước nội dung chính
- Giới thiệu.
- Lời hứa vĩ đại sự thất bại và những lựa chọn thay thế mới.
- Ảo ảnh kết thúc.
- Tại sao lời hứa vĩ đại lại thất bại.
- Sự thay đổi của con người xét theo yếu tố cần thiết về mặt kinh tế.
- Có giải pháp nào xử lý được thảm họa hay không?
Phần Một. – Tìm hiểu sự khác biệt giữa sở hữu và hiện hữu.
Chương Một. Quan sát ban đầu.
- Tại sao phải phân biệt giữa sở hữu và hiện hữu.
- Ví dụ ở các câu từ trong thi ca.
- Thay đổi trong cách dùng từ.
- Những quan sát trước đó: Du Marais – Marx.
- Cách sử dụng ngôn ngữ đương đại.
- Nguồn gốc thuật ngữ.
- Các khái niệm triết học về hiện hữu.
- Sở hữu và tiêu dùng.
Chương Hai. Phương thức sở hữu và hiện hữu trong cuộc sống hàng ngày.
- Học tập.
- Ghi nhớ.
- Chuyện trò.
- Đọc sách.
- Thực thi uy quyền.
- Có kiến thức và hiểu biết.
- Niềm tin.
- Tình yêu.
Chương Ba. Phương thức sở hữu và hiện hữu trong kinh cựu ước và kinh tân ước và trong những bài viết của bậc thầy eckhart.
- Kinh Cựu Ước.
- Kinh Tân Ước.
- Bậc Thấy Eckhart (1260 – 1327).
- Khái niệm về sở hữu của Eckhart.
- Khái niệm về hiện hữu của Eckhart.
Phần Hai. – Phân tích sự khác biệt cơ bản giữa hai phương thức tồn tại.
Chương Bốn. Phương thức sở hữu là gì.
- Xã hội hám lợi – Nền tảng của định hướng sở hữu.
- Bản chất của sở hữu.
- Sở hữu – Lực cưỡng chế – Nổi Loạn.
- Các yếu tố khác ủng hộ định hướng sở hữu.
- Phương thức sở hữu và nhân cách hậu môn.
- Khổ hạnh và bình đẳng.
- Sở hữu hiện sinh.
Chương Năm. Phương thức hiện hữu là gì?
- Sự tích cực hoạt động.
- Tích cực hoạt động và thụ động.
- Tính tích cực hoạt động – Thụ động theo tư tưởng của các bậc hiền triết.
- Hiện hữu như là thực tế.
- Tấm lòng dâng hiến, sẻ chia và hy sinh.
Chương Sáu. Các khía cạnh khác của sở hữu và hiện hữu.
- An toàn – Bất An.
- Đoàn kết – Đối Kháng.
- Niềm vui – Khoái Lạc.
- Tội lỗi và tha thứ.
- Sợ hãi cái chết – Lời khẳng định của sự sống.
- Tại đây, lúc này – Quá khứ, tương lai.
Phần Ba. – Con người mới và xã hội mới.
Chương Bảy. Tôn giáo, tính cách và xã hội.
- Nền tảng của tính cách xã hội.
- Tính cách xã hội và cấu trúc xã hội.
- Tính cách xã hội và nhu cầu "tôn giáo.
- Có phải người phương Tây đều là tín đồ Cơ Đốc giáo không?
- Tôn giáo công nghiệp.
- Tính cách tiếp thị và tôn giáo điều khiển học.
- Phong trào phản kháng nhân văn.
Chương Tám. Điều kiện tạo ra sự thay đổi của con người và đặc điểm của con người thời đại mới.
- Con người thời đại mới.