Thuyết hiện sinh là một thuyết nhân bản

Thuyết hiện sinh là một thuyết nhân bản là văn bản được Sartre viết nhằm trả lời trực tiếp các phê phán nhắm vào chủ nghĩa hiện sinh sau Thế chiến II. Xuất phát từ một bài giảng công khai, cuốn sách có mục tiêu làm rõ lập trường của Sartre trước những cáo buộc cho rằng hiện sinh là bi quan, vô đạo đức hoặc dẫn đến chủ nghĩa hư vô.

Luận điểm cốt lõi của Sartre được cô đọng trong mệnh đề nổi tiếng “hiện hữu có trước bản chất”. Theo ông, con người không được sinh ra với một bản chất định sẵn; mỗi cá nhân trở thành chính mình thông qua lựa chọn và hành động. Tự do vì thế không phải một đặc ân dễ chịu, mà là một gánh nặng tất yếu, kéo theo trách nhiệm hoàn toàn đối với đời sống của chính mình và, rộng hơn, đối với hình ảnh con người mà mỗi lựa chọn góp phần định hình.

Trong cuốn sách này, Sartre nhấn mạnh mối liên hệ giữa tự do cá nhân và trách nhiệm đạo đức. Ông lập luận rằng khi lựa chọn cho bản thân, con người đồng thời khẳng định một giá trị mà họ cho là có thể áp dụng cho tất cả mọi người. Theo nghĩa đó, hiện sinh không phủ nhận nhân bản, mà đặt nhân bản trên nền tảng của sự lựa chọn có ý thức, thay vì dựa vào các chuẩn mực siêu hình hay bản chất cố định.

Giá trị của cuốn sách nằm ở vai trò nhập môn và làm rõ tư tưởng hiện sinh trong hình thức ngắn gọn, trực tiếp và có tính tranh luận cao. Tuy nhiên đây không phải là một trình bày hệ thống toàn bộ triết học của Sartre; nhiều khái niệm được giản lược để phục vụ mục tiêu phản biện. Văn phong mang dấu ấn của bối cảnh diễn thuyết công khai, có thể gây cảm giác khẳng định mạnh mẽ hơn là phân tích chặt chẽ.