Vài chia sẻ của một người đọc sách về việc đọc sách, ebook và sách giấy.Nhà ai có nhiều sách sẽ phải có không gian lưu trữ, bảo quản. Sách theo thời gian sẽ có thể bị ẩm mốc, nhất là với khí hậu nhiệt đới như ở Việt Nam. Thời gian đọc (sử dụng) sách thì rõ ràng là rất ít so với thời gian sách nằm không tại chỗ của nó. Nhưng sách là thứ đồ dùng đặc biệt, dùng ít chưa chắc đã ít giá trị.
Mỗi lần dọn nhà, chuyển nhà hay khi sắp xếp lại phòng có sách là 1 lần phải bới tung tất cả sách lên để xếp đặt lại. Đây là một việc tốn nhiều công sức và mệt mỏi. Nhưng cũng không thể nào có 1 cách sắp xếp sách sao cho chuẩn. Không có tiêu chuẩn nào của việc xếp đặt sách. Tốt nhất là sách của ai người đó tự sắp xếp, theo cách của mình, để dễ nhớ ra cuốn sách nào ở đâu khi cần phải tìm sách. Cách của mình thì rõ là luôn đúng còn gì. 🙂
Khi người chủ của lô sách chết đi, sách là một việc khá khó xử lý với con cháu. Hôm trước tôi xem phim One Fine Morning (có bạn diễn viên Léa Seydoux đóng) có đoạn về chuyện này.. Ông bố là giáo sư đại học, có rất nhiều sách. Về già ông sống một mình và trí não ông không còn tỉnh táo. Vợ cũ, vợ mới và các con phải đưa ông vào trại dưỡng lão. Sau đó bà vợ cũ và con gái ngồi nói chuyện với nhau xem xử lý đống sách của ông thế nào. Bà vợ không lấy sách về vì nhà bà cũng có quá nhiều sách rồi. “Hay là đốt đi” bà bảo. Cô con gái không đồng ý, “nhưng đó là cuộc đời ông ấy, sách là do ông ấy chọn…”. Cuối cùng cô gái liên hệ được với các học trò cũ của bố để tặng lại sách.
Tôi thì rất hay có suy nghĩ là con mình rồi cũng sẽ đọc những cuốn sách mà mình đọc, mình thích, mình mua cất trữ. Có thể chúng chỉ đọc 1 phần nhỏ trong số sách tôi mua. Nhưng làm sao tôi biết đó là những cuốn nào để giữ lại hay vứt đi? Mà việc này cũng chả có nhiều giá trị hay ý nghĩa lắm thì phải. Nó chỉ là tâm lý của tôi, một người trải qua tuổi thơ và thời đi học rất thiếu sách để đọc, tới lúc có thể mua hầu như mọi cuốn sách mình thích. Có thể vì vậy tôi mới sinh ra tâm lý sở hữu, cất trữ, để dành, chia sẻ sách cho người khác.
Bây giờ sách quá dễ sở hữu đối với hầu hết mọi người đi làm hay có thu nhập, nhất là ở thành phố. Vậy thì sách để cho con là thứ có vẻ hơi buồn cười. Nhưng cũng không phải vậy, sách là thứ đồ đạc vô cùng đặc biệt. Trong đó sẽ có những thứ cả ngàn năm không cũ đi, và có những thứ là rác, nên vứt ngay đi. Nhưng làm sao biết cái nào là rác, cái nào sẽ mãi vẫn còn giá trị? Khi nào ta biết điều đó? Giả sử ta đã biết rồi, nhưng điều ta biết đó sẽ vẫn đúng với người khác hay không?
Tôi và con gái lớn có thời gian dùng chung nhau 1 tài khoản Kindle, tức là cùng chung 1 danh mục sách. Cháu đọc trên máy kindle, tôi đọc trên ứng dụng kindle cài trên iphone của tôi. Sau này cháu lớn thì đã tạo tài khoản riêng và ai đọc sách của người đó. Nhưng đã là sách thì sớm muộn cũng chẳng có chung riêng gì. Đống sách tôi mua hoặc tải vào kindle sẽ là thứ con gái tôi có thể tham khảo được. Cũng là 1 công đôi việc.
10 năm trở lại đây, sau khi mang tủ sách trước đó ra làm thư viện công cộng để chia sẻ đi, tôi bắt đầu hạn chế mua sách giấy. Đầu tiên là thấy nhu cầu mua sách giảm đi. Đúng hơn là có những chu kỳ thời gian thấy nhu cầu đọc giảm đi, do bản thân bị cuốn vào một công việc gì đó quá. Cũng có cảm giác sách có nội dung “bị loanh quanh vòng vo quay lại chỗ cũ” – hoặc chính mình bị cũ rồi đổ tại sách. Tôi cũng giảm đọc được khá nhiều sách phương Tây, đặc biệt chủ đề tư duy, tâm lý học, hiện sinh…từ sau khi tìm hiểu và đọc nhiều sách của Thiền sư Thích Nhất Hạnh và pháp môn Làng Mai, vì thấy triết học Phật giáo tổng quát và bao quát hết được các câu hỏi cho mình, văn phong lại dễ dàng tiếp cận ở mức đại chúng.
Giảm mua cũng để nhà đỡ chật chội hơn, đỡ công bảo quản sách hơn. Sách mua thì tốn tiền, nhưng vẫn ít thấy tiếc tiền hơn các món đồ khác, kể cả khi thỉnh thoảng mua nhầm. Dù vậy, khi cắt giảm chi tiêu thì sách cũng như mọi đồ dùng khác, cắt giảm như nhau.Từ khi biết cách chuyển file sách ebook vào kindle để đọc, tôi cũng hay làm cách này để có thể chủ động đọc trên kindle. Đầu tiên là làm với các cuốn mình đã đọc và có nhu cầu thỉnh thoảng đọc lại hoặc tra cứu. Sau đó là tìm cuốn nào hay mà chưa có, chưa đọc.
Đọc trên kindle thì tiện ở chỗ đọc được mọi lúc mọi nơi mà không cần cầm theo sách giấy. Việc này rất tiện khi cần tra cứu, hoặc đột nhiên có nhu cầu đọc về 1 chủ đề nào đó. Với 1 cái điện thoại hoặc máy đọc sách nhỏ, có thể mang theo cả thư viện. (1 người mang cả thư viện theo để làm gì? Hehe) Với cách mà loài người lưu trữ nội dung dưới dạng điện tử, thư viện và sách giấy theo tôi nghĩ sẽ giảm vai trò của nó mà không ảnh hưởng tới quá trình đọc của con người. Sách giấy rồi sẽ chỉ còn là vật kỷ niệm. Con cháu đỡ phải tốn công sức xử lý “gia tài” của cha ông để lại.
Bất động sản thì đắt, nhà ở vẫn còn thiếu, việc phát triển thư viện vật lý nên đổi thành phát triển thiết bị đọc sách điện tử giá rẻ và xây dựng các nội dung ở dạng số (ebook). Sách giấy hay ebook, đến phòng đọc sách (thư viện) hay đọc trên điện thoại…chỉ là cách thức. Người ta có đọc hay không, là một chuyện khác. Thực tế thì người Việt Nam đọc rất ít sách và rất ít người Việt Nam đọc sách.
Đọc cũng chỉ là 1 trong muôn vàn hoạt động của con người. Có người làm, có người không. Có người làm ít, có người làm nhiều. Với tôi đọc là một hoạt động quan trọng của việc học, nếu không nói là quan trọng nhất.
Cấn Đình Việt, FB post 13/2/2024
